Transformasi Pendigitalan Rujukan Klinikal, Menghapuskan Deringan Telefon di Zon Surgeri Steril, Sifar Masa Menunggu Lobi, dan Pengautomatan Pengesahan Temujanji WhatsApp Rasmi KKM.
Pengurusan rujukan kes klinikal pergigian daripada klinik kesihatan primer (daerah) ke klinik pakar restoratif selama ini dilaksanakan secara manual menggunakan borang fizikal kertas karbon NCR 3-lapis (Borang Rujukan Perkhidmatan Pergigian Restoratif KKM Appendix 3).
Di samping pengisian borang manual yang rentan keciciran dan kerosakan filem radiograf, Pegawai Pergigian (DO) di fasiliti primer terpaksa membuat panggilan telefon bertubi-tubi (10 hingga 15 panggilan sehari) kepada staf di klinik pakar semata-mata untuk bertanyakan kekosongan slot temujanji kerusi surgeri bagi setiap pesakit.
Sehubungan itu, inisiatif pendigitalan ez-refer Pintar telah dibangunkan 100% secara dalaman (in-house) oleh warga kerja kesihatan pergigian sendiri menggunakan metodologi gabungan Design Thinking dan Blue Ocean Strategy. Sistem ini mendigitalkan borang rujukan 24/7, mengautomasikan pengiraan Indeks Kerumitan Rawatan (RDITN), menyepadukan muat naik radiograf digital (X-Ray Periapikal), menguruskan slot bilik surgeri, dan menghantar notifikasi temujanji WhatsApp secara automatik terus ke telefon pintar pesakit.
Klinik Pergigian Pakar Restoratif Petra Jaya bersama Bahagian Kesihatan Pergigian JKNS bertanggungjawab menyediakan perkhidmatan kepakaran sekunder dan tertiari bagi rawatan Endodontik kompleks, Prostodontik Tetap, Prostodontik Tanggal, dan rawatan multidisplin bagi pesakit yang dirujuk dari seluruh negeri Sarawak.
| Fungsi Teras Agensi | Sokongan Sistem ez-refer Pintar | Impak Terhadap Kualiti |
|---|---|---|
| Tapisan Klinikal Standard | Penyediaan modul kalkulator pintar RDITN bagi memastikan hanya kes Kod 3 (atau Kod 2 dengan Faktor Pengubah) diterima. | Ketepatan 100% |
| Pengaliran Transit Pesakit | Pesakit primer boleh terus pulang ke rumah (0 minit menunggu) kerana rujukan dan temujanji diselaraskan secara digital. | Masa Menunggu 0 Minit |
| Keselamatan Bilik Surgeri | Membasmi panggilan telefon manual semasa pakar sedang melaksanakan tatacara mikrosurgikal steril berisiko tinggi. | Sifar Gangguan |
| Integriti Rekod Kesihatan | Pangkalan data awan berpusat berenkripsi HTTPS/SSL 256-bit selaras dengan Akta Perlindungan Data Peribadi (APDP 2010). | Pematuhan APDP |
Cadangan projek ez-refer adalah selaras dengan dasar transformasi digital sektor awam:
Mewujudkan persekitaran rawatan klinikal sifar kertas (paperless).
Penyampaian perkhidmatan kesihatan pintar dan berdaya saing.
Pemusatan data rujukan dan penjimatan perbelanjaan awam.
| Komponen Sumber ICT | Status Penggunaan Sumber Sedia Ada | Implikasi Kos |
|---|---|---|
| Perkakasan (Hardware) | Menggunakan komputer desktop, laptop, dan tablet sedia ada di fasiliti primer dan kepakaran. | RM 0.00 (Sedia Ada) |
| Perisian (Software) | Aplikasi web responsif (Progressive Web App) berasaskan pelayar web moden (Edge, Chrome, Safari). | RM 0.00 (Tiada Lesen) |
| Rangkaian (Network) | Menggunakan rangkaian MyGov*Net dan capaian internet rasmi fasiliti KKM. | RM 0.00 (Sedia Ada) |
| Pengehosan & Pangkalan Data | Pangkalan data berenkripsi Google Firebase Realtime Database API pada pelan percuma (Free Tier). | RM 0.00 (Free Tier) |
Kajian proses kerja membuktikan kaedah manual sebelum inovasi mencetuskan kesesakan menunggu yang ketara dan gangguan prosedur klinikal di bilik bedah surgeri:
| Perkara | Keterangan Projek |
|---|---|
| Nama Projek | Sistem Rujukan Bersepadu Klinik Pakar Pergigian (ez-refer Pintar) |
| Objektif Projek | Membangunkan sistem digital rujukan berpusat bagi membasmi panggilan telefon manual, mencapai masa menunggu sifar, mengautomasi tapisan RDITN, menyelaraskan 8 bilik surgeri, dan menghantar temujanji WhatsApp rasmi. |
| Skop Pengguna | Pegawai Pergigian (DO) primer, Pakar Restoratif, DSA, Jururawat Pergigian di seluruh fasiliti kesihatan negeri Sarawak (>100 pengguna). |
| Ciri-Ciri Projek | Aplikasi Web Progresif (PWA) bercirikan Asli (In-House), Selamat (Anti-Inspect & RBAC), dan Kemas (UI/UX KKM). |
| Kaedah Pelaksanaan | Pembangunan dalaman (In-House Development) menggunakan HTML5, Modern CSS, JavaScript, dan storan awan Google Firebase Realtime Database. |
| Tempoh Pembangunan | 12 Minggu (Merangkumi fasa Empati, ERRC, Pengaturcaraan, UAT, dan Latihan Rintis). |
| Anggaran Kos | RM 0.00 (Tiada perolehan lesen komersial; kepakaran 100% warga KKM). |
| Sumber Peruntukan | Infrastruktur sedia ada JKNS; tiada peruntukan kewangan baharu diperlukan. |
| Kod | Nama Modul | Keterangan Operasi & Integrasi | Kategori |
|---|---|---|---|
| M1 | Pintu Gerbang (Gateway Access) | Mengasingkan laluan masuk Pengguna KKM (Borang & RDITN) dan Pentadbir Sistem (Dashboard Pakar dilindungi kata laluan). | Keselamatan |
| M2 | Borang Rujukan Digital | Mendigitalkan borang Appendix 3 fizikal; demografi, aduan utama, riwayat perubatan/pergigian dengan akses fleksibel 24/7. | Sifar Kertas |
| M3 | Integrasi Radiograf X-Ray | Fungsi muat naik imej X-Ray Periapikal (JPG/PNG/PDF sehingga 10MB) dengan pratonton lightbox zoom bagi semakan pakar. | Diagnostik |
| M4 | Kalkulator Pintar RDITN | Algoritma pengiraan skor bagi RCT, Fixed & Removable Prostho. Menaikkan kes Kod 2 ke Kod 3 secara automatik jika ada Modifying Factors. | Klinikal |
| M5 | Dashboard Pentadbir & Analitik | Pusat kawalan rujukan masa nyata (Menunggu, Diterima, Ditolak, Selesai), taburan umur, jantina dan statistik klinik perujuk. | Pengurusan |
| M6 | Sistem Amaran KPI (>30 Hari) | Pengecaman visual automatik bagi kes tertunggak melebihi tempoh standard 30 hari untuk tindakan segera pakar. | Kawalan KPI |
| M7 | Bilik Surgeri & Buku Temujanji | Penyelarasan kerusi rawatan harian (Bilik 1 hingga 8) mengikut slot masa bagi mengelakkan pertindihan jadual surgeri. | Operasi |
| M8 | Automasi Notifikasi WhatsApp | FAKTOR WOW: Penjanaan skrip templat pengesahan temujanji rasmi KKM satu klik terus ke aplikasi WhatsApp pesakit. | Faktor WOW |
| M9 | Eksport Data & Cetakan PDF | Eksport lembaran data ke Excel, laporan KPI bulanan, dan penjanaan dokumen PDF rasmi bagi tujuan arkib digital. | Pelaporan |
Pegawai Pergigian Daerah, Pakar Restoratif, DSA, Jururawat dan Pesakit (Akses responsif merentas PC, Tablet & Telefon Pintar).
Antaramuka Korporat KKM, Logik RDITN Terbina Dalam, Skrip Keselamatan Anti-Inspect / Anti-F12, dan Pengesahan Pintu Gerbang.
Autentikasi Pengguna, Storan Data Transaksi Rujukan, Arkib Radiograf Digital, Jejak Audit Masa (Timestamp), dan Segerak Pelbagai Peranti.
Automasi Templat Temujanji WhatsApp terus ke Telefon Pesakit, Eksport Laporan Excel & Penjanaan Salinan PDF Rasmi.
| Bil. | Fasa / Komponen Pembangunan Dalaman | Anggaran Man-Days | Kos Langsung (RM) |
|---|---|---|---|
| 1. | Analisis Keperluan Klinikal & Reka Bentuk Design Thinking | 10 Hari | RM 0.00 |
| 2. | Pembangunan Pintu Gerbang (Gateway) & Borang Digital | 16 Hari | RM 0.00 |
| 3. | Pembangunan Algoritma Kalkulator Pintar RDITN | 8 Hari | RM 0.00 |
| 4. | Integrasi Automasi WhatsApp & Pengurusan 8 Bilik Surgeri | 12 Hari | RM 0.00 |
| 5. | Integrasi Pangkalan Data Awan Google Firebase & Penyegerakan Real-Time | 14 Hari | RM 0.00 |
| 6. | Ujian Penerimaan Pengguna (UAT), Keselamatan & Pembetulan Pepijat | 10 Hari | RM 0.00 |
| 7. | Latihan Rintis Fasiliti Primer & Dokumentasi Operasi | 6 Hari | RM 0.00 |
| JUMLAH KESELURUHAN USAHA (MAN-DAYS): | 76 Hari | RM 0.00 | |
| Aktiviti Pembangunan | M1 - M2 | M3 - M4 | M5 - M6 | M7 - M8 | M9 - M10 | M11 - M12 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Kajian Aliran Kerja & Fasa Empati | ||||||
| 2. Reka Bentuk Prototaip & Kerangka ERRC | ||||||
| 3. Pembangunan Modul & Pangkalan Data | ||||||
| 4. Ujian Keselamatan & Pengujian Pengguna (UAT) | ||||||
| 5. Latihan Rintis Fasiliti & Pelancaran Penuh |
| Parameter Keselamatan | Ciri Perlindungan Terbina Dalam ez-refer | Status Pematuhan |
|---|---|---|
| Kawalan Capaian Berperanan (RBAC) | Pengasingan tegas antara fungsi Pegawai Primer (penghantaran kes sahaja) dan Pasukan Pakar (kelulusan kes dan pindaan jadual bilik surgeri). | Patuh Penuh |
| Perlindungan Kod Sumber | Skrip Anti-Inspect Element, pintasan kekunci F12 / Ctrl+U / Ctrl+Shift+I disekat, serta penyahaktifan klik kanan bagi menghalang manipulasi kod. | Aktif 100% |
| Penyulitan Data Transit | Semua transaksi borang dan imej radiograf dilindungi di bawah protokol selamat HTTPS dan sijil penyulitan SSL 256-bit. | SSL 256-Bit |
| Pematuhan APDP 2010 & KKM | Menepati Akta Perlindungan Data Peribadi (APDP 2010) dan Dasar Keselamatan ICT KKM; hanya maklumat klinikal perlu sahaja direkodkan. | Patuh Standard |
| Kategori Perbelanjaan Operasi | Kaedah Manual (Setahun) | Sistem ez-refer (Setahun) | Penjimatan Bersih |
|---|---|---|---|
| Cetakan Buku Borang Karbon NCR (50 Buku) | RM 2,500.00 | RM 0.00 | 100% (RM 2,500) |
| Fail Arkib Fizikal & Kabinet Dokumen | RM 1,500.00 | RM 0.00 | 100% (RM 1,500) |
| Bil Caj Panggilan Suara Telefon Luar Daerah | RM 1,000.00 | RM 0.00 | 100% (RM 1,000) |
| JUMLAH PENJIMATAN TAHUNAN BERSIH: | RM 5,000.00 | RM 0.00 | RM 5,000 / thn |
| Bil. | Outcome & Indikator Prestasi (KPI) | Kaedah Manual (Sebelum) | Sasaran ez-refer (Selepas) |
|---|---|---|---|
| 1. | Masa Menunggu Pesakit untuk Tarikh Temujanji | 45 - 90 Minit di lobi | 0 Minit (Terus Balik) |
| 2. | Gangguan Deringan Telefon di Kerusi Surgeri | 10 - 15 Panggilan / hari | 0 Panggilan (Sifar) |
| 3. | Penggunaan Borang Kertas Karbon Fizikal | 100% Fizikal | 0% (100% Digital) |
| 4. | Kadar Penerimaan Notifikasi Temujanji | Tertakluk Slip Kertas | >95% via WhatsApp |
| 5. | Kes Tertunggak Melebihi 30 Hari (Aging >30D) | Sukar dikesan awal | 0 Kes (Amaran Auto) |
Deringan telefon berterusan mengganggu ketelitian mikrosurgeri saluran akar, mendedahkan pesakit kepada risiko kecederaan iatrogenik.
Kekurangan staf surgeri diburukkan dengan beban berganda melayan kaunter telefon dan menyemak buku log temujanji fizikal secara bersiri.
Perbelanjaan berulang sebanyak RM5,000 setahun terus hangus untuk mencetak borang kertas karbon NCR dan menyelenggara fail arkib manual.
| Bil. | Peranan Projek | Nama Pegawai | Jawatan & Fasiliti Bertugas |
|---|---|---|---|
| 1. | Penaung Projek | Timbalan Pengarah Kesihatan Negeri (Pergigian) | Pengurusan Tertinggi, Jabatan Kesihatan Negeri Sarawak |
| 2. | Ketua Kumpulan | Pakar Perunding Pergigian Restoratif | Klinik Pergigian Pakar Restoratif Petra Jaya |
| 3. | Ketua Projek / Pembangun | Pegawai Pergigian (DO) | Klinik Pergigian Pakar Restoratif Petra Jaya |
| 4. | Penyelaras UAT & Teknikal | Pembantu Pembedahan Pergigian (DSA) / Jururawat | Klinik Pergigian Pakar Restoratif Petra Jaya |
| 5. | Rakan Kerjasama ICT | Pegawai Teknologi Maklumat (F) | Bahagian Pengurusan Maklumat (BPM), JKN Sarawak |
| Nama Pegawai | [Nama Ketua Projek / Pakar Perunding Restoratif] |
| Jawatan & Gred | Pakar Perunding Pergigian Restoratif / Pegawai Pergigian Gred Utama / UG54 |
| Organisasi / Fasiliti | Klinik Pergigian Pakar Restoratif Petra Jaya, Kuching, Sarawak |
| No. Telefon Pejabat / HP | [No. Telefon Pejabat Klinik Pakar] / [No. Telefon Bimbit Rasmi] |
| Alamat E-mel Rasmi | [alamat_emel_rasmi]@moh.gov.my |
Klinik Pergigian Pakar Restoratif Petra Jaya
Tarikh: September 2026
Jabatan Kesihatan Negeri Sarawak
Tarikh: September 2026
Senarai semak pematuhan mengikut Garis Panduan Tatacara Permohonan Kelulusan Teknikal Projek ICT Sektor Awam:
| Bil. | Perkara / Kriteria Semakan JPICT | Status Dokumen | Rujukan Bahagian Kertas Kerja |
|---|---|---|---|
| 1. | Maklumat Sokongan Ketua Program (TPKN Pergigian) | Lengkap | Seksyen 11 & Tandatangan Sokongan |
| 2. | Maklumat Peruntukan Kewangan (Kos Langsung RM0.00) | Lengkap | Seksyen 6 (Jadual Butiran Projek) |
| 3. | Penjajaran Pelan Strategik Pendigitalan / ISP JKNS | Lengkap | Seksyen 4 (PSPSA, KKM & Sarawak Blueprint) |
| 4. | Maklumat Rasional kepada Cadangan Projek ICT | Lengkap | Seksyen 5 (Carta Aliran Infografik) |
| 5. | Nama Projek Inovasi ICT | Lengkap | Seksyen 6 (Sistem ez-refer Pintar) |
| 6. | Objektif Projek Yang Jelas | Lengkap | Seksyen 6 (Jadual Butiran Projek) |
| 7. | Fungsi Sistem & Modul Utama (M1 hingga M9) | Lengkap | Seksyen 6.1 (Jadual Modul Sistem) |
| 8. | Tempoh Pembangunan Sistem (12 Minggu) | Lengkap | Seksyen 6 & 6.4 (Garis Masa Pelaksanaan) |
| 9. | Seni Bina Sistem & Rajah Aliran Data | Lengkap | Seksyen 6.2 (Rajah Infografik 4 Lapisan) |
| 10. | Ciri-Ciri Projek Inovasi (Asli, Selamat, Kemas) | Lengkap | Seksyen 6 & Lampiran B |
| 11. | Senarai Perolehan & Anggaran Man-Days (76 Hari) | Lengkap | Seksyen 6.3 (Jadual Man-Days RM0.00) |
| 12. | Pelan Pelaksanaan Projek (Carta Gantt 12 Minggu) | Lengkap | Seksyen 6.4 (Jadual Carta Gantt) |
| 13. | Aspek Keselamatan Siber & Pematuhan APDP 2010 | Lengkap | Seksyen 6.5 (RBAC, Anti-Inspect, HTTPS) |
| 14. | Kaedah Pelaksanaan (In-House Development) | Lengkap | Seksyen 6 (Pembangunan Dalaman KKM) |
| 15. | Anggaran Kos Pembangunan (RM0.00) | Lengkap | Seksyen 6 & 6.3 |
| 16. | Sumber Peruntukan Sedia Ada (Tiada Tambahan) | Lengkap | Seksyen 6 |
| 17. | Maklumat Faedah, Outcome & Jadual KPI | Lengkap | Seksyen 7 (Jadual Kewangan & KPI) |
| 18. | Maklumat Impak Sekiranya Tidak Dilaksanakan | Lengkap | Seksyen 8 (Keselamatan, Burnout, Kos) |
| 19. | Maklumat Pegawai Yang Boleh Dihubungi | Lengkap | Seksyen 10 (Butiran Pegawai Rasmi) |
Pengasingan kawalan akses dwi-laluan: Butang Pengguna KKM untuk pegawai perujuk mengisi borang digital, dan Butang Pentadbir Sistem dengan perlindungan kata laluan untuk staf pakar memantau rujukan masuk dan analitik.
Pengisian data klinikal berstruktur 24/7 menggantikan borang karbon fizikal NCR. Dilengkapi modul seret-dan-lepas imej X-Ray Periapikal (sehingga 10MB) dengan paparan lightbox zoom sebelum dihantar.
Algoritma saintifik menilai kerumitan kes (RCT, Fixed Prostho, Removable Prostho). Sekiranya kes berkod 2 mempunyai faktor pengubah (komorbiditi perubatan), sistem melaraskan skor akhir secara automatik kepada Kod 3 (Layak Pakar).
Penjanaan templat pengesahan temujanji rasmi KKM (Nama, No K/P, Tarikh, Masa Rawatan, dan No Bilik Surgeri) dengan satu klik terus membuka aplikasi WhatsApp telefon pesakit tanpa perlu menyimpan nombor kenalan.